The Shanghai Cooperation Organization and the Collective Security Treaty Organization: A Comparative Analysis

Ara Hemn Mahmood

doi:10.52536/3006-807X.2026-1.005

Авторлар

Ара Хеман Махмуд Күрдістан Хевлер университеті, Ирак Автор https://orcid.org/0009-0008-3824-4824

DOI:

https://doi.org/10.52536/3006-807X.2026-1.005

Кілт сөздер:

Орталық Азия, Қытай, Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымы, аймақтық ұйым, аймақшылдық, Ресей, Шанхай ынтымақтастық ұйымы

Аңдатпа

Бұл шолу мақаласы Орталық Азиядағы екі ірі өңірлік қауіпсіздік ұйымының Шанхай ынтымақтастық ұйымы (ШЫҰ) мен Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымының (ҰҚШҰ) дамуындағы айырмашылықтарды қарастырады. Екі ұйым да Кеңес Одағы ыдырағаннан кейінгі бастапқы кезеңде Орталық Азия мемлекеттерінің қауіпсіздігінің кепілі ретінде қалыптасқанымен, қазіргі уақытта олар әртүрлі бағытта дамып, басымдықтары да өзгеше сипатқа ие болды. ШЫҰ мен ҰҚШҰ жөніндегі ғылыми әдебиеттерді, сондай-ақ олардың негізгі демеуші мемлекеттерінің ұстанымдарын ең ұқсас жүйелерді салыстырмалы талдау әдісі (MSSD) арқылы синтездей отырып, бұл шолу бір геосаяси кеңістікте әрекет етіп, ұқсас тарихи негізде пайда болған өңірлік ұйымдардың неге әртүрлі эволюция жолынан өтетінін кеңірек түсінуге үлес қосады.

Бұл шолу Қытайдың бейбіт өрлеу арқылы экономикалық өсімге басымдық беруі және өңірлік тұрақтылықты сақтау мақсаты ШЫҰ-ның дамуына ықпал етіп, оның дипломатиялық көпжақты алаңға айналуына, яғни жай ғана өңірлік ұйым деңгейінен асып түсуіне себеп болғанын көрсетеді. Ал Ресейдің қауіпсіздік стратегиясы, атап айтқанда ҰҚШҰ-ны өзінің ықпал ету аймағын қорғау құралы ретінде пайдалану және Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) сияқты құрылымдар арқылы экономикалық интеграцияны ілгерілетуге ұмтылысы, ҰҚШҰ-ның дамуын шектеді. Ұйымның бұл шектеулері оның өңірлік дағдарыстарға әркелкі жауап беруінен айқын көрінеді.

Автор өмірбаяны

Ара Хеман Махмуд, Күрдістан Хевлер университеті, Ирак

PhD кандидаты, Күрдістан Хевлер университеті, Ирак

Әдебиеттер тізімі

Allison, R. (2008). Virtual regionalism, regional structures and regime security in Central Asia. Central Asian Survey, 27(2), 185–200.

https://doi.org/10.1080/02634930802355121

Atasuntsev, A. (2023, October 13). Long-standing ties between Armenia and Russia are fraying fast. Carnegie Endowment for International Peace.

https://carnegieendowment.org/russia-eurasia/politika/2023/10/long-standing-ties-between-armenia-and-russia-are-fraying-fast?lang=en&center=global

Ambrosio, T. (2008). Catching the “Shanghai Spirit”: How the Shanghai Cooperation Organization promotes authoritarian norms in Central Asia. Europe-Asia Studies, 60(8), 1321–1344. http://www.jstor.org/stable/20451609

Aris, S. (2009). The Shanghai Cooperation Organisation: ‘Tackling the Three Evils.’ A regional response to non-traditional security challenges or an anti-Western bloc? Europe-Asia Studies, 61.

Buzan, B., & Wæver, O. (2003). Regions and powers: The structure of international security (1st ed.). Cambridge University Press.

Becquelin, N. (2004). Staged development in Xinjiang. The China Quarterly, 178, 358–378. http://www.jstor.org/stable/20192338

Beeson, M. (2005). Rethinking regionalism: Europe and East Asia in comparative historical perspective. Journal of European Public Policy, 12(6), 980–982. https://doi.org/10.1080/13501760500270620

Blank, S. (2012). Rethinking Central Asia and its security issues. UNISCI Discussion Papers, 28, 14–15.

Chung, C. (2004). The Shanghai Co-operation Organization: China’s changing influence in Central Asia. The China Quarterly, 180, 989–1009. https://doi.org/10.1017/S0305741004000712

Clarke, M. (2010). China and the Shanghai Cooperation Organization: The dynamics of “new regionalism,” “vassalization,” and geopolitics in Central Asia. In E. Kavalski (Ed.), The new Central Asia: The regional impact of international actors (pp. 117–147). World Scientific.

Collins, K. (2009). Economic and security regionalism among patrimonial authoritarian regimes: The case of Central Asia. Europe-Asia Studies, 61(2), 249–281. https://doi.org/10.1080/09668130802630854

Cooley, A. (2012). Great games, local rules: The new great power contest in Central Asia (2nd ed.). Oxford University Press.

Danilovich, M. V. (2013). The role of China in Central Asia: “Instrumentalization” of the SCO. In A. A. Rozanov (Ed.), The Shanghai Cooperation Organisation and Central Asia’s security challenges. Geneva and Brussels: The Geneva Centre for the Democratic Control of Armed Forces.

de Haas, M., & Putten, F. P. (2007). The Shanghai Cooperation Organisation: Towards a full-grown security alliance? (1st ed.). Nederlands Instituut voor Internationale Betrekkingen Clingendael.

de Haas, M. (2017). Relations of Central Asia with the Shanghai Cooperation Organization and the Collective Security Treaty Organization. The Journal of Slavic Military Studies, 30(1), 1–16. https://doi.org/10.1080/13518046.2017.1271642

Hemmer, C., & Katzenstein, P. J. (2002). Why is there no NATO in Asia? Collective identity, regionalism, and the origins of multilateralism. Cambridge Review of International Affairs, 56(3), 575–607.

Hedenskog, J., & von Essen, H. (2022, January 14). Russia’s CSTO intervention in Kazakhstan: Motives, risks and consequences. SCEEUS Commentary. https://www.ui.se/forskning/centrum-for-osteuropastudier/sceeus-commentary/russias-csto-intervention-in-kazakhstan-motives-risks-and-consequences/

Kropatcheva, E. (2016). Russia and the Collective Security Treaty Organisation: Multilateral policy or unilateral ambitions? Europe-Asia Studies, 68(9), 1526–1552. https://doi.org/10.1080/09668136.2016.1238878

Mayer, S. (2021). Cooperation from outside: Security regionalism in Central Asia and its limits. Central Asian Affairs, 8(2), 203–228. https://doi.org/10.30965/22142290-bja10017

Matveeva, A., & Giustozzi, A. (2008). The SCO: A regional organisation in the making (Crisis States Research Centre, Issue 2, p. 9).

Paramonov, D., & Strokov, D. (2008). The evolution of Russia's Central Asia policy. Defence Academy of the United Kingdom, Advanced Research and Assessment Group.

Palma de Seixas, E., França, H., Ribeiro, O., & Gama, C. F. (2014). The Shanghai Cooperation Organization and BRICS: The roles of China, Russia (and India). BPC Monitor, Policy Brief, 4(11).

Polanyi, K. (1945). Universal capitalism or regional planning? The London Quarterly of World Affairs, 10(3), 86–91.

Rauf, S., & Saud, A. (2020). Prospects of CSTO and SCO in regional politics of Central Asia. International Journal of Politics and Security (IJPS), 2(4), 30–50.

Söderbaum, F., & Sbragia, A. (2010). EU studies and the ‘new regionalism’: What can be gained from dialogue? Journal of European Integration, 32(6), 563–582. https://doi.org/10.1080/07036337.2010.518716

Tsygankov, A. P. (2018). Routledge handbook of Russian foreign policy. Routledge.

Weitz, R. (2014). The Collective Security Treaty Organization: Past struggles and future prospects. The Russian Analytical Digest, 152, 2–4.

Weitz, R. (2018). Assessing the Collective Security Treaty Organization: Capabilities and vulnerabilities. Hudson Institute.

Xiang, L. (2004). China’s Eurasian experiment. Survival, 46(2), 109–121. https://doi.org/10.1093/survival/46.2.109